Çocuklara ölüm nasıl anlatılmalı?

Çocuklara ölüm nasıl anlatılmalı?

Uzman Klinik Psikolog Merve Kırna, “Ölüm; her insan için kabullenişi zor bir olgudur. Konu çocuklar olunca “ölüm” kavramını açıklamak yetişkinleri daha da zorlamaktadır. Çocuklara bu durum; uygun yaş aralığına göre, anlayabileceği en temel şekilde ve gerçeğe en uygun şekilde anlatılmalıdır” dedi.


Ölüm çocuktan saklandığında, anlatılmadığında çocuk kafasındaki boşlukları kendi doldurmaya başlayacağı ve endişesinin artacağını dile getiren Psikolog Merve Kırna, “Doğru bilgiyi yakınlarından öğrenirse durumu kabullenişi de kolay olacaktır.


0-6 Ay: Çocuk çevresinde bakım verenlerin üzüntülü olmalarını fark eder. Kayıptan sonra oluşan strese bağlı yemek ve uyku düzeninde bozulmalar olabilir.


6Ay-2 Yaş: Çocuk ölümün kayıp olduğunu idrak edemez ve ölen kişi hakkında sorular sorar. Ölen kişinin geri gelmemesine, kendisiyle oyun oynamamasına öfkelenebilir, kendisini terkettiğini, bıraktığını düşünebilir. Bakım verenlerinden ayrılmak istemez, yanından giderse kendisini terkedeceğini düşünebilir.


2-6 Yaş: Ölen kişi hakkında sorular sorar. Ölen kişinin gelmemesinden dolayı öfke oluşabilir. Çizgi filmlerde, oyunlarda ölen karakterin yeniden canlanması gibi, ölen kişinin tekrardan geleceğine inanıp birlikte yapacaklarını anlatabilir.


Okul öncesi dönemde çocuklar sihirli düşüncelere sahiptir. “Ben böyle düşündüğüm için mi öldü?” diye kendilerini suçlayabilirler ya da dua ederek, dilek dileyerek ölen kişiyi geri getirebileceğine inanırlar. Mezarlığa hediye, oyuncak götürebilirler.


6-9 Yaş: Ölümün bir son olduğunu anlamaya başlarlar. Öfke/kızgınlık gibi duygular oluşabilir. Üzüntü/stresini yaşayabilmesine olanak tanınmalıdır.


Ergenlik: Ölümün bir son olduğu ve geri dönüşü olmadığını bilirler. Ölümü yetişkinler gibi algılarlar. “Hayat nedir?”, “Ben kimim”, “Ölüm nedir”, “Ölümden sonra neler oluyor” gibi felsefik sorulara yanıt ararlar. Bana bir şey olmaz, ölüm diğer insanların başına gelir duygusu oluşabilir.”


Psikolog Merve Kırna, çocuğa ölümden bahsederken nelere dikkat edilmesi gerektiği konusunda ise şunları söyledi;


“Genellikle yolunda gitmeyen bir şey olduğunu çocuk karşısındaki kişinin tutumundan anlayabilmektedir, bu durum sır olarak saklanırsa ve çocuğa açıklama yapılmazsa, olayı “saklanacak bir durum” olarak görebilir ve korkusu, kaygısı artabilir. Çocuklar televizyonda birçok kaza ve ölüm haberi görüyorlar, besledikleri evcil hayvanlarının ölmesine şahit olabiliyorlar ya da sokakta ölmüş bir kuş, kedi ile karşılaşabiliyor ve doğal karşılayıp kabullenebiliyorlar.


Çocuklar sözlerinizden çok hal ve tavrınızdan, ona sözsüz olarak aktardıklarınızı içselleştirir. Ölüm çocuğa anlatılırken, anlatan kişinin kaygısı yoğun olursa, kaygıyı çocuk içselleştirebilir. Genellikle aileler kendi ölüm ile ilgili korku şemalarını çocuklara yansıtabiliyor bunun sonucunda çocuğun kaygı ve korku şeması tetiklenebiliyor.


Çocuk ölümle ilgili “Ben ölecek miyim?”, “Sen ölecek misin?”, “Ben yaramazlık yaptığım için mi öldü?” ya da “Ben dilediğim için mi öldü?” gibi sorular sorabilir. Soru sorması, duygularını ifade etmesi sağlıklı yas süreci için önemlidir. Sorduğu sorulara anlaşılır cevaplar bulması kaygısını azaltacaktır. Bunun yanı sıra ölüm haberinden sonra çocuk üzülebilir, ağlayabilir bu duygular çok normaldir, nasıl ki yetişkinler yas sürecinden geçiyorsa çocuklar da yakın birini kaybettikten sonra yas sürecinden geçer.


Ölüm haberi çocuğa verilirken ailenin inancına göre açıklama yapması kaygı ve korkuyu hafifletmektedir. “Bu dünya bitti, öbür dünya başlıyor, orada hayat devam ediyor, bu dünyada artık onu göremeyeceğiz” gibi açıklamalar çocukta kaygı oluşumunu azaltmaktadır. Kişi eğer öbür dünyaya inanmıyorsa, ölümün bir son olduğu, ölen kişinin artık görüp duyamayacağı, konuşamayacağı anlatılır.


Bazen çocuklar ölüm kavramını tam içselleştiremediği için ya da bu durumu inkar için anlattıklarınıza tepki vermez, oyunlarına kaldığı yerden devam eder, hiçbir şey yokmuş gibi davranabilir, bu durumda çocuğunuzun yaşadıklarını anlamaya çalışın.


Çocuğun yaşamında oda, ev, okul, şehir gibi ani değişimlerden sakınılmalı, eski düzenine devam etmelidir.


Çocuğa Ölüm Hakkında Söylenmemesi Gerekenler


“İnsanlar doğar, büyür, yaşlanır, ölür” söylemi çocuk için büyüme ve yaşlanıp ölme korkusuna neden olabilir, büyümemek için yemek yemeyi reddedebilir ya da büyükanne-dedesinin yaşlandığını düşünerek ölecekleri için üzülebilir.


Soyut dönemi tamamlamamış olan çocuğa ölüm ile ilgili “Allah öyle istedi”, “Allah sevdiği kullarını çabuk yanına alır” gibi söylemler, çocukta “Sevdiğim kişiyi Allah öldürdü”, “Ne yaptı ki neden yanına aldı”, “Allah beni de severse beni de, diğer sevdiklerimi de yanına alır, iyilik yapmayayım, yaramazlık yapayım ki Allah beni yanına almasın” gibi düşüncelere neden olabilir ve bu durum, çocuğun dine bakış açısını değişebilir.


Ölüm kavramı yerine kullanılan alternatif cümleler çocuğun kafasını daha çok karıştırmakta ve kaygı oluşumunu tetiklemektedir. “Cennete gitti, orası çok güzel, iyi insanlar cennete gider, o da şimdi cennette” gibi söylemler, cennet-cehennem kavramını bilmeyen bir çocuk için kafa karıştırıcı olabilmektedir. “Madem cennet bu kadar güzel biz de ölüp oraya gidelim” düşüncesi oluşabilir.


“O melek oldu, bulutlardan seni izliyor” gibi söylemler gözetlenme kaygısını tetikleyebilir.


“Hastalandı öldü”, “Hastalandı iyileşemedi” demek ise; çocukta “Hastalanırsam bende ölürüm” kaygısını pekiştirir bu yüzden her hastalığın ölümle sonuçlanmadığı, hafif hastalıklarda ilacımızı alıp tedavi olduktan sonra iyileşildiği aktarılmalıdır.


“Uzun bir yolculuğa çıktı” gibi söylemler de çocuk ölen kişiyi bekler ve “Neden gelmiyor?” , “Neden beni terk etti?” diye ölen kişiye öfkelenebilir.


“Derin uykuda uyuyor”, “Sonsuz uykuda” gibi söylemler çocuklarda uyku bozukluğuna neden olabilmekte olup, kaygıyı pekiştirebilir.”


(İHA)

Haber Kaynak : ihlas haber ajansı

Bursa’da sosyal medyadan terör propagandasına 4 tutuklama

AK Parti Bursa Milletvekili Gözgeç: "Tohumdan hasada tarımsal üretimin her aşamasında, kadın çiftçilerimizin alın teri var"

BTB Başkanı Matlı: “Ekonomimizi güçlendirerek Mehmetçiğimizin yanında olmalıyız”

Bursa'da uyuşturucu operasyonu: 13 gözaltı

'Resm-i Mekan' fotoğraf sergisi Panorama 1326 Fetih Müzesi’nde açıldı

Mustafakemalpaşa TSO’dan Barış Pınarı Harekatı’na destek

İnegöl'den Barış Pınarı Harekatı'na tam destek

Osmangazili raketlerden çifte başarı

Baykoca semt sahası törenle açıldı

MORA MEDYA’DAN BARIŞ PINARI HAREKATİNE TAM DESTEK

Bursa İl Emniyet Müdürlüğü

BAŞKAN AYDIN’DAN ANKARA MESAİSİ

İnegöl’den Barış Pınarı Harekâtına Destek

Yıldırım’da ulaşıma Büyükşehir imzası 

BAŞKAN AYDIN’DAN ANKARA MESAİSİ

YENİCEKÖY MOBESE MERKEZİ İÇİN İMZALAR ATILDI

ENGELLİ VATANDAŞ SOKAKTA BULDUĞU PARAYI BELEDİYEYE TESLİM ETTİ

Şişe yüklü tır zeytin bahçesine devrildi

28 kilo esrarla yakalanan şahıslara 8 yıl 4 ay ceza verildi

Dündar, akademisyenleri ağırladı

Kansere karsı el ele verdiler

Suriye Milli Ordusu’ndan ‘Resulayn Tümeni’

Ölümlü Afgan kavgasında mahkemenin kararı belli oldu

İYİ Parti Genel Başkanı Akşener Muş’ta

File derbisi Fener’in

TBMM Başkanı Mustafa Şentop, Fransa’nın önergesine destek veren HDP’li vekili kınadı

Cumhurbaşkanı Erdoğan Soçi’ye gidiyor

ABD Başkanı Trump: “Birçok yönü ile PKK, DEAŞ’tan daha kötü bir terör tehdidi”

Diyanet İşleri Başkanı Erbaş, Arjantin Büyükelçisi’ni kabul etti

Eczacıbaşı VitrA, evinde galip

Malatya’da askeri personel taşıyan araç kaza yaptı: 3’ü asker 5 yaralı

Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın: "Bu tür yaptırımlara misliyle karşılık veririz”

Karabük’te kereste fabrikasında korkutan yangın

Rusya, ülkenin güneyine yeni füze savunma sistemleri yerleştirdi

Ümraniye’de cila atölyesi alev alev yandı

Filistin Devlet Başkanı Abbas, Suudi Arabistan Kralı Selman ile görüştü

Sınıra tank ve zırhlı araç sevkiyatı

KKTC Başbakanı Tatar, RTÜK ve YYK Yönetim Kurulu ve üyelerine yemek verdi

Kaldırımda silahlı saldırıya uğradı, o anlar güvenlik kameralarına yansıdı

Kütahya’da define avcıları suçüstü yakalandı: 6 gözaltı

Barış Pınarı Harekâtı’nda etkisiz hale getirilen PKK/YPG’li terörist sayısı toplam 653 oldu

Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın, Trump’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı O’Brien ile görüştü

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu: "Biz insani konularda herkesten hassasız"

“Her gün birkaç Batılı lider harekatı durdurmamız için bizi arıyor”

"2023’te hedef Sıfır Atık Projesi’yle 100 bin kişiye istihdam sağlamak"

Bakan Kasapoğlu: “Bir hata yapacaklarını sanmıyorum”

Bakan Soylu’dan yaptırım yanıtı

Cumhurbaşkanı Erdoğan Putin’le telefonda görüştü

TBMM Başkanı Şentop, Sırbistan’da tarihi yerleri ziyaret etti

"Bin kilometre karelik alanı terörden kurtardık"

HDP önündeki oturma eyleminde aile sayısı 55’e yükseldi

Suriye tarafından Kızıltepe’ye havan topu atıldı: 2 ölü, 11 yaralı

Cumhurbaşkanı Erdoğan Nazarbayev ile görüştü

Cumhurbaşkanı Erdoğan Mirziyoyev ile görüştü

Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD basınına konuştu

Bakan Zehra Zümrüt Selçuk’tan çocuk işçi açıklaması

Bakan Akar, ’’Faaliyetler planladığı gibi gidiyor’’

Barış Pınarı Harekatı’nı sosyal medya üzerinden provoke eden 4 kişi yakalandı

Fırat Nehrine seyyar köprü kuruluyor

Devlet Bahçeli Pazartesi itibariyle mesai başında

"Harekat, planladığımız şekilde başarıyla devam ediyor’’

“Alacağımız galibiyet ile Mehmetçiklerimize moral vereceğiz”

Eski başbakanlardan Cumhurbaşkanı Erdoğan’a destek telefonu

Borsa ilk yarıda düştü

Borsa ilk yarıda düştü

Serbest piyasada altın fiyatları

Serbest piyasada altın fiyatları

Borsa İstanbul, banka hisselerinde ’açığa satışı’ yasakladı

Borsa İstanbul, banka hisselerinde ’açığa satışı’ yasakladı

Borsa güne düşüşle başladı

Borsa güne düşüşle başladı

Kredi kartından alınan komisyona sınırlama

Kredi kartından alınan komisyona sınırlama

Serbest piyasada döviz fiyatları

Serbest piyasada döviz fiyatları

Serbest piyasada altın fiyatları

Serbest piyasada altın fiyatları

İşsizlik rakamları açıklandı

İşsizlik rakamları açıklandı

Borsa güne yükselişle başladı

Borsa güne yükselişle başladı

Serbest piyasada döviz fiyatları

Serbest piyasada döviz fiyatları

Kışın yaklaştığı belli oldu. Dalında 10 lira, mangalda 70 lira

Uludağ'ın eteklerinde kestane hasadı drone ile havadan görüntülendi

“2050 yılında nüfusumuzun 5’te 1’i 65 yaş üzerinde olacak”

“2050 yılında nüfusumuzun 5’te 1’i 65 yaş üzerinde olacak”

Eylül ayı ihracat rakamları açıklandı

Eylül ayı ihracat rakamları açıklandı

Döviz karşılığı altın swap piyasası açıldı

Döviz karşılığı altın swap piyasası açıldı

Menopozu işaret eden 15 belirti

Menopozu işaret eden 15 belirti

"Grip ve nezleye karşı hijyeni elden bırakmayın"

"Grip ve nezleye karşı hijyeni elden bırakmayın"

Fast food tarzı yiyecekler cilde zarar veriyor

Fast food tarzı yiyecekler cilde zarar veriyor

Zihin diyeti ile alzheimerdan korunun

Zihin diyeti ile alzheimerdan korunun

Romatizmal hastalıklarda erken teşhis önemli

Romatizmal hastalıklarda erken teşhis önemli

Sağlıklı yaşlanmak mümkün mü?

Sağlıklı yaşlanmak mümkün mü?

Meme kanserinden korunmak mümkün

Meme kanserinden korunmak mümkün

Mevsim değişimine bağlı hastalıklara dikkat

Mevsim değişimine bağlı hastalıklara dikkat

Sağlık raporları yönergesi yayımlandı

Sağlık raporları yönergesi yayımlandı

Alzheimer hastası ile empati kurun

Alzheimer hastası ile empati kurun

Doğum kontrol yöntemlerinin önemi

Doğum kontrol yöntemlerinin önemi

Kanı temizleyen hünnap şifa deposu

İhtiva ettiği C vitaminiyle vucüt direncini attırarak soğuk algınlığına iyi gelen hünnap pazar tezgâhlarında yerini aldı

Doğum kontrol yöntemlerinin önemi

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. Müzeyyen Uyanık, günümüzde en sık olarak kullanılan kontrol yöntemlerinin doğum kontrol hapları ve rahim içi araçlar olduğunu söyledi.

Kanser cinsel sağlığa engel değil

Kanser cinsel sağlığa engel değil