Geleneksel Türk Müziği´nde Makam Öğrenimi Üzerine Birkaç Öneri
.
Tarih: 7.4.2018 12:16:28
Dr. S.Çağrıhan Erkan

Müzikte türe özgü teorik ve uygulamalı bilginin öğrenimi için, takip edilmesi gereken bir süreç ve sağlam bir yöntem gerekmektedir.Birçok müzik türünde olduğu gibi Türk müziğinde de makamları öğrenmek için etkin bir teorik bilginin, iyi bir işitme hafızasının, tekrara ve taklide dayalı pratiğin yapılması gerekmektedir.

Makam öğrenme süreci, gerekli olan teorik bilgiyle işittirilerek öğretilen kısa müzik cümlelerininhafızada çağrışım yoluyla yer etmesi sonucu oluşur. Busüreç, bir çalgı eşliğinde çalışılarak, taklit edilerek ve tekrarlanarak pekişmektedir. Küçük motifler halinde makamların içinde var olan (üçlü, dörtlü, beşli vs. aralıklar) çeşniler (dizileri oluşturan en küçük ardıl mini diziler), çeşitli perdeler üzerinde karşılaşılmaktadır. Sözgelimi Segah beşlisi, Hüzzam beşlisi,Hüseyni beşlisi, Saba dörtlüsü, Rast Beşlisi gibi.

 



style="display:inline-block;width:320px;height:100px"
data-ad-client="ca-pub-3147495022607310"
data-ad-slot="2082866969">

 

            Makamsal müziğin öğrenimine bilimsel ve pratik bir bakış açısıyla yöntem önererek yazılan birçok kitap vardır. Türk müziğinde kullanılan ve bilinen çeşnileri, çeşitli makamlarda en çok kullanılacak perdeler üzerinde göstererek, kısa ve öz bir biçimde önemseyerek işleyen bir anlatımı seçmek yerinde olacaktır.

Öncelikleçeşnileri çalışma, seslendirme ve ileride makam öğrenildiğinde hafızada hazır olan biçimiyle hatırlama prensibi önemsenmelidir. Buna bağlı olarak oluşturulan makam dizisinde hangi perdede hangi çeşninin kullanılması gerektiğipratikleştirilip uygulanmalıdır. Çeşnilerle oluşturulan yeni makam, bir dizi (bu iki oktavlık bir dizi olarak oluşturmalı ve tanımlanmalıdır) haline getirilerek makamın durak ve güçlü sesleri (karar=bitiş sesi ve en çok soluklanılan sesler) üzerinden geleneksel özellikleri (inici-çıkıcı vs.) öğrenilmiş sonra dailgili makam pekişmiş ve içselleştirilmiş olacaktır. Yani bir çeşit aşıt (makam elde edilen dizi) kişinin elinde oluşacak makamlar bu iki oktavlık dizide öğrenilecektir.

Şimdi gereken öğrenme sürecindeki bazı çok önemli konuların başlıklarını ve gerekli elemanları sıralamak yerinde olacaktır. İyi bir öğrenme için bu maddeler gereklidir.

  • Solfej yapma yeteneğini geliştirmek
  • Aralıkları doğru entonasyonla (doğru frekansla) seslendirmek
  • Makamsal müzikte kullanılan sesleri doğru pekiştirmek
  • Teorik olarak makamsal müzik temelini atmak
  • Transpoze (Aktarım, frekans üzerinden değişim) kavramının gelişmesini ve yerleşmesini sağlamak
  • Öğrenci algısını karışıklık yaşatmadansade bir yöntemle açmak
  • Mümkünse bir çalgıyla çalışma ortamı yaratmak
  • Ezgi hafızasının artması üzerine pratiklik yapmak
  • Makam tanıma becerisingeliştirmek

 



style="display:inline-block;width:320px;height:100px"
data-ad-client="ca-pub-3147495022607310"
data-ad-slot="2082866969">

 

            Unutulmamalı ki; öğrenilen makamlardaki eserlerin bolca dinlenilmesi, dinletilmesi veya çalınarak repertuvar kazanmak üzere pekiştirilmesi, öğrenme sürecini hızlandıracaktır. Bellekteki ezgi yoğunluluğunun ileride taksim yapma olgusuna da faydalı olacağı kaçınılmazdır.

 

            Özetle, disiplin içerisinde yapılan her türlü müzik eğitiminin kişiler için güçlü bir temel oluşturacağı kuşkusuzdur. Türk müziğinde kazanılması gereken en önemli davranış belki bu disiplinliliktir. Teorik ve pratik olarak eğitim ve öğrenim, varılmak istenen noktayı bir arada tutmaya imkan veren bir olgudur. Ortak düşünce ve uygulamalar büyük bir inançlılıkla bu anlayışı özümsemekle gelişir; gelecekteki kuşaklara aktarılır. Amaç, bilinçli bir aktarım organı ve kültürü içerisinde hareket ediyor olmaktır.

 



style="display:inline-block;width:320px;height:100px"
data-ad-client="ca-pub-3147495022607310"
data-ad-slot="2082866969">

 

 

 

 

E Dergi Yıl 4 Sayı 41

/resimler/2018-12/7/1848087972068.jpg

SOSYAL MEDYA

/resimler/2018-4/4/1940539792969.jpg /resimler/2018-4/4/1941516512767.jpg /resimler/2018-4/4/1942537920214.jpg/resimler/2018-4/4/1945514642501.jpg