UZMAN PSİKOLOG &ÖĞRENCİ KOÇU OYA KAYIR


KARİYERDE EBEVEYN ETKİSİ

Kariyer tercihi, bir anlamda da meslek tercihi yapmak, bir gencin hayatındaki belki de en önemli dönüm noktasıdır.


 

 Bu tercih, kişinin daha sonraki hayatının nasıl olacağını, potansiyelini nasıl değerlendirebileceğini, mutlu mu yoksa mutsuz mu olacağını belirleyebilecektir. Kariyer seçiminin kişinin kendi başına aldığı bir karar olduğu düşüncesinin yaygın olmasına karşın araştırmalara; aile, sosyal çevre, ekonomik faktörler, okul hayatının, kişinin tercihi üzerinde etkili olduğunu göstermektedir.Bir başka çalışmada da yine,öğrencilerin beyanlarınagöre ,ailelerin bu etki kaynakları arasında başı çektiği ortaya konulmuştur.

Ailenin kariyere bakışı ve aile ile ilgili unsurlar kariyer seçimi süreciyle yakından ilişkilidir.Eğitim düzeyleri düşük ailelerin çocuklarının kariyer seçimini geciktirdiğini vurgulamaktadır.Sınırlı gelir ve düşük eğitim düzeyi olan ailelerin çocuklarının eğitim imkanları sınırlanmakta ve böylece çocuklar ileriki aşamalara geldiklerinde profesyonel kariyer hedeflerine ulaşma ve mesleki seçimler yapma konularında zorlanmaktadırlar.Ailenin yapısı,iletişim şekli de çocuğun kariyer gelişim sürecini etkilemektedir.Anne ve Babanın birlikte veya ayrı yaşadığı aile yapılarında çocukların da kariyer tercihleri farklı olmaktadır.

Çocuklarınmeslek tercihlerinde anne ve babalardan yararlandıklarını,özellikle profesyonel mesleğe sahip annelerden daha fazla etkilendiklerini ortaya konmuştur.

Çocuk kişilik yapısının oluşmasında anne-baba etkisinin önemli bir yeri ve değeri vardır. Uyumlu ve baskıdan uzak bir ailede,tutarlı ve sağlıklı ilişkiler içinde yetişen çocuklar ,özerk bir birey olarak yetişkin yaşamına ulaşabilir.Çocuk,kültürel değerlerini,temel alışkanlıklarını,gelişim görevlerine karşı yaklaşımlarını aile ortamında kazanır.Çocuğun olumlu bir benlik tasarımı oluşturmasında yeterlilik duygusu kazanmasında anne-babası ile etkileşiminde aldığı geri bildirimler çok önemli rol oynar.Bunun yanı sıra olumsuz anne-baba tutumlarının,okul başarısı,benlik saygısı ile atılganlık seviyesi,özerklik gelişimi,problem çözme becerisi gibi değişkenlerele ilişkisinin olduğunu gösteren çalışmalar vardır.

  • Aileler, çocuklarının yanında mesleklerden,görev tanımlarından,statülerden bahsetmeye başladıkları andan itibaren çocukları etkileme süreçleride başlamaktadır.

Bu çalışmayla amacımebeveynlerin ergenlerin kariyer tercihleri üzerindeki etkisinin daha geniş araştırılmasına önayak olmaktır.Bu önemli bir konu olup ülkemizde ebeveynlerin,kendi norm ve düşüncelerinin,yaşayış tarzlarının çocukların kariyer tercihleri üzerindeki etkisini henüz kavrayamamış olduğunu düşünmekteyim.

Lise öğrencilerinin,velilerinden aldıkları manevi destek arttıkça mesleki olgunluklarının da arttığı bulunmuştur.Ebeveynden algılanan destek fazlalaştıkça ergenlerin kariyer kararlarına daha sıkı sarıldıkları arttığı bulunmuştur.

 

 

Bu çalışmanın temelde 4 ana amacı var :

  • Ebeveyn etkisini 4 kariyer gelişim teorisi kapsamında incelemek,
  • Ebeveyn beklentileri ile çocuğun kariyer kararı arasındaki ilişkiyi gösteren araştırmaları bir araya getirmek,
  • Aile içinde cinsel sosyalleşme ve bunun kariyer algısına etkisini araştırmak,
  • Ebeveyn çocuk ilişkisinin kariyere olan etkisine içsel bakış katmak.

 

 

Kariyer  ?  ?´Birisinin teorik veya pratik bir eğitim almak suretiyle elde ettiği bir meslek kastedilmektedir´´.

Cinsel Sosyalleşme ? ?´Bireylerin sahip oldukları cinsiyet bazında yapabilecek veya yapamayacakları işleri gösteren ayrım´´

Ebeveyn ? ?´Birisini dünyaya getiren,onu bakıp büyüten ve gelişiminden sorumlu olan kişi / kişiler´´.

Sosyo Ekonomik Statü (SES) ? ?´Bireyin veya grubun sosyo ekonomik hiyerarşi içinde yer aldığı pozisyon,Sosyo ekonomik statü,meslek,eğitim,gelir,refah düzeyi ve ikamet edilen yer gibi koşullarla bağıntılıdır.

5-10 Yaş Arası Çalışan biriyle özdeşleşme...

10-15 Yaş Arası Çalışmanın temel alışkanlıklarını kazanma...

15-25 Yaş Arası Meslek yapıda bir çalışan olarak kimlik kazanmak...

17-21 Yaş Arası Gerçekci Seçimler / Araştırma,Billurlaşma,Belirleme...

 

Tüm meslekler aynı kolaylıkla girilebilir nitelikte değildir.Bu değerlendirmeler,bölgedeki iş sahası,özel giriş koşulları,kültürel veya parasal birikim gibi ölçütlere göre yapılır.Gerçeklik Kavramının,daha çok bir UZMANIN, seçilen ile seçilmesi gereken arasındaki uzaklık konusundaki değerlenmesinden geçmesinde yarar vardır.

 

Çocuklar yüksek bir zekaya sahip olsalar bile aileleri tarafından cesaretlendirilmedikleri sürece ileriye adım atmamaktadır.Çocukların kariyer seçiminde büyük ölçüde kendi kararlarıyla yol aldıklarını ve kabul etse de ebeveynlerin arzuları ve yönlendirmesinin etkisini de kabul etmektedir.