15 Maddede James Webb Uzay Teleskobu

Rusya’nın sembolü haline gelen tarihi yapısı

Portekiz Hakkında Merak Edilen Her Şey

İspanya Hakkında Merak Edilen Her Şey

Kışlık Ayakkabı (Bot) Seçerken Dikkat Edilecekler

Evde Pizza Tarifi, Nasıl Yapılır? (Videolu)

İnka Medeniyetinin Gizemli Yapıları

Vincent Van Gogh ve Eserleri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Sanat Tarihinin En Çok Bilinen İsmi Vincent Van Gogh’un Eserleri Ve Hakkında Bilinmesi Gerekenler.

Açık Pencere Önünde Mektup Okuyan Kadın Tablosu İncelemesi

Hollanda'lı Barok ressam Johannes Vermeer'in Pencere Önünde mektup okuyan kadın tablosu

Vincent Van Gogh Otoportrelerinde Neler Anlatıyor

Vincent Van Gogh Otoportreleri

Sonbahar yapraklarının sanatla yeniden hayat bulması

Yarım kalan hikâyeler sanatla tamamlanıyor.

Münih Savaş Başlıyor Nasıl Bir Film

En Çok Beklenen Filmlerden The Batman Filmi Sizlerle

Bir Kitap Bir Film Nil’de Ölüm

Nazi Faşizminin Karanlık Yüzü Schindler'in Listesi

Bir Diktatörün Son Günleri Çöküş Filmi

Matematik Dehasının Şizofreni İle Mücadelesi Akıl Oyunları

2. Dünya Savaşları Filmlerinden İzlenilmesi Gereken Bir Film Enigma

Güçlü ve sağlıklı saçlar için 8 ipucu

Diyetisyenden 2022 yılı için diyet önerileri

Hangi besinler saç sağlığına yardımcı olur?

Papaya meyvesinin cilt için faydaları nelerdir

Yılbaşı akşamına özel sağlıklı tarifler

Beslenme Uzmanı ve Diyetisyen Pınar Demirkaya lezzetli ve sağlıklı önerilerde bulunuyor

Kış Aylarında Kuru Ciltlerden Kurtulmanın Yolları



YAZARLAR


Doç. Dr. Yusuf Öztürk


Besin Neofobisi (Yeni Gıdalara Karşı Korku) Nedir?

.


Besin neofobisi, yeni besinleri yemede isteksiz ve bilinmeyen gıdaları denemekten kaçınma ile karakterize bir durumdur. Bu davranış modeli genellikle yaşamın ilk yılının sonunda başlayarak çocuğun iki yaşına doğru zirve yapmaktadır. Çocuklar iki ila üç yaşları arasında yeni besinleri denemekten kaçınmaktadırlar, ancak neofobik tutumlar beş yaşında sıklıkla azalmaktadır.  Neofobi terimi sıklıklar seçici yeme sorunlarıyla karışmaktadır. Neofobi terimini yeni karşılaştığı bir besini tüketmeyi reddeden çocuklar için kullanıyorken, seçici yeme terimi ise ister bildiği, tanıdığı isterse daha hiç karşılaşmadığı yeni besinleri tüketmeyi reddedenler için kullanıyoruz.

Besin neofobisinin sıklığı maalesef ebeveynler bu durumu tam olarak tanımlayamamalarına bağlı olarak tam olarak bilinmemektedir. Ancak yapılan çalışmalarda, çocukların %77’si daha önce denemedikleri besinlerin tatlarına bakmayı reddetmektedir. Tabii besin reddinin sonucu tüketilmeyen besinin içeriğine göre çocuklarda birtakım sağlık sorunlarına da yol açmaktadır.

Neden bir çocuk yeni gıdalara karşı tepkisel ve korku tepki verir? Bu sorunun yanıtı için birçok çalışma yapılmış ve üç başlıkta bu sorunun yanıtını ele almışlar. 1- Çevresel faktörler, 2- Aileye bağlı faktörler ve 3- Çocuğa bağlı faktörler.

Çevresel faktörlerden en fazla üzerinde durulan konu erken dönem beslenme deneyimleridir. Örneğin emzirme süresi, beş yaş altındaki çocuklarda yeterli ve dengeli beslenme ile doğrudan ilişkili olduğu gösterilmiştir. Yine çalışmalarda erken dönem beslenme deneyimlerinin yetişkinlikte yemek seçimiyle de ilişkisinden bahsedilmektedir.   

Ailesel faktörler belki de besin neofobisinde en önemli etmen olarak karşımıza çıkıyor. Özellikle çocuklarıyla ilgili yoğun kaygıları olan ebeveynler, çocukların beslenme tercihleri, davranışları ve besinlere karşı oluşan tutumlarını doğrudan etkiliyorlar. “Eyvah evladım yemiyor, yeterince yemedi, bak tabağındakiler hala bitmedi…” gibi endişeleri olan ebeveynler çocuğunu zayıf algılayıp çocuğuna besin alması konusunda ısrarcı bir tutum sergileyebiliyorlar. Bu ısrarcı tutumun çocuklarda besin neofobisi için önemli bir risk olduğu yapılan çalışmalarda karşımıza çıkıyor. Dahası besin neofobisi ve ailedeki baskı arasındaki ilişki zamanla karşılıklı hal alıyor ve kısır döngü şeklinde sürüp gidiyor. Ayrıca özellikle çocuğun beslenmesinde en önemli kişi olan annenin uyguladığı beslenme davranışları, yemek zamanındaki sergilemiş olduğu duyguları ve ebeveynlerde besin neofobisi varlığı, çocukların besin neofobisi ile yakından ilişkili olduğu görülüyor.

Çocukla ilişkili faktörlere gelince yaşla birlikte sıklığının azaldığını ve herhangi bir cinsiyet farklılığı olmadığı belirtmek isterim. Özellikle erken çocukluk döneminde besin neofobisinin algısal ve yemeğe özgü sezgisel bir tepki olabileceği, bu tepkinin kaygıya yol açabileceği ve kaygının da yeni yiyeceklerden tiksinti yoluyla kaçınmaya yol açabileceği üzerinde durulmaktadır. Yine besin neofobisi olan çocukların yüksek seviyede görsel, dokunsal, koku ve tat duyarlılığı olduğu gösterilmiştir. Örneğin yapılan bir çalışmada gıdanın görüntüsünün besini sevmemede etkili olduğu ve besinin dokusunun da neofobinin oluşumuna katkı sağlayabileceği gösterilmiştir. Yine araştırmalar çocukların yeşil yapraklı sebzeleri, turuncu sebzelere göre daha fazla reddettiğini göstermiştir.

Besin neofobisi her ne kadar yaşamın ilk yıllarında gelişimin bir parçası olarak karşımıza çıksa da özellikle reddedilen besinin özelliği ve süresine göre çocuklarda ciddi beslenme sorununa neden olabilir. Bir sonraki makale, ailelere besin neofobisi üzerine öneriler üzerine olacaktır.