15 Maddede James Webb Uzay Teleskobu

Rusya’nın sembolü haline gelen tarihi yapısı

Portekiz Hakkında Merak Edilen Her Şey

İspanya Hakkında Merak Edilen Her Şey

Kışlık Ayakkabı (Bot) Seçerken Dikkat Edilecekler

Evde Pizza Tarifi, Nasıl Yapılır? (Videolu)

İnka Medeniyetinin Gizemli Yapıları

Vincent Van Gogh ve Eserleri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Sanat Tarihinin En Çok Bilinen İsmi Vincent Van Gogh’un Eserleri Ve Hakkında Bilinmesi Gerekenler.

Açık Pencere Önünde Mektup Okuyan Kadın Tablosu İncelemesi

Hollanda'lı Barok ressam Johannes Vermeer'in Pencere Önünde mektup okuyan kadın tablosu

Vincent Van Gogh Otoportrelerinde Neler Anlatıyor

Vincent Van Gogh Otoportreleri

Sonbahar yapraklarının sanatla yeniden hayat bulması

Yarım kalan hikâyeler sanatla tamamlanıyor.

Münih Savaş Başlıyor Nasıl Bir Film

En Çok Beklenen Filmlerden The Batman Filmi Sizlerle

Bir Kitap Bir Film Nil’de Ölüm

Nazi Faşizminin Karanlık Yüzü Schindler'in Listesi

Bir Diktatörün Son Günleri Çöküş Filmi

Matematik Dehasının Şizofreni İle Mücadelesi Akıl Oyunları

2. Dünya Savaşları Filmlerinden İzlenilmesi Gereken Bir Film Enigma

Güçlü ve sağlıklı saçlar için 8 ipucu

Diyetisyenden 2022 yılı için diyet önerileri

Hangi besinler saç sağlığına yardımcı olur?

Papaya meyvesinin cilt için faydaları nelerdir

Yılbaşı akşamına özel sağlıklı tarifler

Beslenme Uzmanı ve Diyetisyen Pınar Demirkaya lezzetli ve sağlıklı önerilerde bulunuyor

Kış Aylarında Kuru Ciltlerden Kurtulmanın Yolları



YAZARLAR


Prof. Dr. Ali Evren Tufan Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı


PANDEMİ SÜRECİ VE İNSAN PSİKOLOJİSİ: UZUN SÜRELİ SALGIN VE ÖNLEMLERİN ETKİLERİ İLE NASIL BAŞA ÇIKABİLİRİZ?

.


2019 yılı Aralık ayında başlayan COVID-19 pandemisi ve yol açtığı can kayıpları yeni aşılar ve tedavilerin keşfine rağmen devam etmektedir. Salgının ve yayılımını önlemek için alınmak zorunda kalınan önlemlerin süresi uzadıkça bireylerin ve toplulukların enerjilerinin tükendiği ve önlemleri sürdürme konusunda iradelerinin azaldığı görülmektedir. Bu değişiklikler Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından  “pandemi yorgunluğu” olarak adlandırılmakta ve bu yorgunluğun COVID-19 pandemisi sırasında yaşamı sürdürme motivasyonunda genel bir azalma ile karakterize olduğu bildirilmektedir. Pandemi  yorgunluğunun diğer belirtileri arasında duyguları yaşayamama, çevreden alınan bilgilere karşı şüpheci bir  yaklaşım sergileme, iş yerlerinde/ akademik ortamlarda üretkenliğin azalması, gelecekle ilgili yoğun kaygılar yaşama, unutkanlık, birey için önem taşıyan kişilerle ilişkileri idame ettirmekte zorlanma, gerginlik hissi, vücutta yaygın ağrılar, yorgunluk, uykusuzluk ve pandemiyi kontrol etmek için gerekli maske, mesafe, hijyen gibi önlemleri göz ardı etme  sayılabilmektedir. Günümüze kadar  gerçekleştirilmiş  olan çalışmalar erişkinlerde pandemi nedenli tükenmişlik  yaygınlığının % 4.0- 7.0,  çocuk ve ergenlerde ise % 20.0- 50.0arasında değişebileceğini düşündürmektedir. Pandemi nedenli tükenmişlik özellikle sağlık alanı çalışanlarında, bu çalışanların çocuklarında, pandemi öncesi ruhsal bozukluğu  ve/ veya özel gereksinimleri olan çocuk ve ergenlerde yaygın olarak görülebilmektedir. Pandemi nedenli tükenmişlik hem bireyler ve aile üyelerinin ruh sağlığını olumsuz etkilemekte, hem de salgının yayılımını önlemek için gerekli önlemleri göz ardı etmelerine, dolayısıyla bulaşma ve hastalanma risklerinin artmasına neden olmaktadır.

COVID-19 pandemisi gibi uzun süreli ve yoğun stres yaratan durumlar karşısında tükenmişlik hissetmek olağandır. Ancak bazı önlemler ve günlük yaşam biçiminde ufak değişikliklerle bu tükenme hissi kontrol  altına  alınabilmektedir. Bu önlemler günlük  yaşantıyı planlama, önemli ilişkileri devam ettirme, bağımlılık riskinin  farkında olma, dayanıklılığı geliştirme ve pandemi ile ilgili haberleri süzgeçten geçirme  olarak sıralanabilir. Sayılan önlemler aşağıda açıklanmıştır.

  1. Günlük yaşantıyı planlama ve rutinler oluşturma: Pandemi gibi yoğun stres ve belirsizlik içeren durumlarda ilk olarak yemek, uyku gibi temel gereksinimlerin düzen içinde devam ettirilmesi gerekmektedir. Bu birincil gereksinimlere ek olarak fiziksel egzersiz ve sosyalleşme için de planlama yapmak ve bu planları devam ettirmek kaygı düzeyinin ve tükenmişliğin azalmasını ve ruh sağlığının korunmasını sağlayacaktır.
  2. Önemli kişilerle ilişkileri devam ettirme: Bireyler belirsizlik dönemlerinde yeni kişilerle tanışmak ve yeni ilişkiler kurmak için yeterli enerjiye sahip olmayabilir. Yorgun ve tükenmiş hissedildiğinde uzun zamandır tanınan, yakın ve birey için önem taşıyan kişilerle iletişim kurmak kaygı düzeyini azaltarak, pandemi sürecine uyum sağlamayı kolaylaştıracaktır.
  3. Bağımlılık riskinin farkında olma: Pandemi ile belirginleşen toplumdan yalıtılma, ekonomik kaygılar ve belirsizlik stresi artırmakta, bazı bireyler de stresi aşırı/ düzensiz yemek yeme, alkol veya madde kullanımı, internet/ sosyal medyayı aşırı kullanım gibi yollarla kontrol etmeye çalışmaktadır. Süreç uzadıkça yeme örüntüsü bozulan, sosyal medyayı veya alkol gibi maddeleri daha fazla kullanmaysa başlayan bireyler yeme- uyku- internet kullanım zamanlarının planlanmasından, gün içerisinde meditasyon veya derin ve yavaş nefes alıp verme egzersizleri yapmaktan, ev dışında fiziksel etkinliklere katılmaktan ve gün içerisinde olan olumlu olayları bir deftere not alıp, daha sonra bu defteri gözden geçirmekten fayda görebilir.
  4. Dayanıklılığı geliştirme: Dayanıklılık bireyin zor durumlarla baş edebilmesi ve stresle başa çıkabilmek için var olan öz kaynaklarını kullanabilmesi olarak tanımlanmaktadır. Bireyler arasında dayanıklılık düzeyleri doğuştan gelen farklar gösterebilir. Ancak gerçekleştirilen bilimsel çalışmalar kişinin her gün kendisine geçmişte başa çıkabildiği zorlukları hatırlatmasının, geçmişe takılıp kalmak veya gelecek hakkında endişelenmektense ana odaklanmasının ve düzenli olarak fiziksel egzersiz yapmasının dayanıklılık düzeylerini artırabileceğini düşündürmektedir. Anda kalabilmek için kişi gözlerini kapatıp, etrafından gelen seslere veya kokulara odaklanmaya çalışabilir veya aldığı nefesi bir- iki saniye içinde tutup ardından nefes verirken takip ettiği yolu izlemeye çalışabilir.
  5. Pandemi haberleri için belli bir zaman aralığı ve kaynak belirleme: Pandemi ile ilgili haberlerin gelişigüzel kaynaklardan ve uzun süreli takibi de kaygı ve stresi artırabilir ve tükenmişliğe neden olabilir. Pandemi ile ilgili haberlerin tercihen günde sadece bir kere, sabit bir zaman aralığında ve önceden belirlenmiş kaynaklardan takip edilmesi kaygı düzeylerini azaltarak tükenmişliğe engel olabilir.

Yukarıdaki önlemler ile kaygı ve stres düzeyleri kontrol edilemediğinde erişkinlerin kendilerine en yakın erişkin psikiyatristlerinden, çocuk ve ergenlerin ise en yakın çocuk ve ergen psikiyatristlerinden yardım almaları önerilebilir.

Prof. Dr. Ali Evren TUFAN Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı